Hubble Teleskobu’nun Büyük Keşfi Uzaydaki O Toz Bulutu Ne?

Hülya Karahan

istanbulpostcomtr@gmail.com

Hubble Uzay Teleskobu geçtiğimiz günlerde, yaklaşık 150 milyar mil kadar uzanan büyük bir toz yapısıyla çevrili bir yıldız keşfetti.

Bilim insanları, devasa bir gezegenin de enkazın içine gömülmüş olabileceğinden şüpheleniyor. NASA yetkilileri yaptıkları bir açıklamada, bu yeni keşifle gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair yepyeni sonuçlara varılabileceğini belirtti.

NASA’dan bilim insanları, çok ince tozların enkaz alanı, yıldızlardan yedi milyar mil (11 milyar kilometre) olarak görülen tozlu enkazın, parlak bir halkasıyla kanıtlanan yıldızın yakınında gelişen, bebek gezegenler arasındaki çarpışmalardan kaynaklandığı belirtti. NASA yetkilileri açıklamada, bu yıldızın “Güneşten 23 kat daha aydınlık olduğunu ve toz şeklinde uzayın derinliklerine uzandığını söyledi.

Bilim insanları, bu toz halkasının yapısında tuhaf incelikler olduğunu belirtti. NASA, bu yıldızı, bir kamyonun çarptığı bir iç boruya benzetiyor. Bunun nedeni, tozun yıldızın bir tarafında diğer tarafta olduğundan çok daha geniş olması şeklinde açıklıyor ve ev sahibi yıldızın yıldızlar arası ortamı oluşturan gazın içinden aktığını ve tozu etkileyen bir şok dalgası oluşturduğunu ileri sürüyor. Ya da, yıldızın kırmızı cüce ikili arkadaşı, HR 4796B,  yani yaklaşık 54 milyar mil (87 milyar km) uzakta bir gelgit etkisi uyguluyor olabileceğini söylüyor.

Tucson Arizona Üniversitesi’nden baş araştırmacı ve astronom Glenn Schneider, “Toz dağılımı, halkayı içeren iç sistemin dinamik olarak nasıl interaktif olduğunun bir göstergesi” diyor. Tozu daha detaylı incelemek için Hubble  Uzay Teleskobu Görüntüleme Spektrografını’ın kullanıldığı belirtiliyor.

“Yıldızlar arası ortamla etkileşimler ve yıldız arkadaşlarına bağlı kuvvetler gibi çevresel etkiler, bu tür sistemlerin evrimi için uzun vadeli etkilere sahip olabiliyor. Dış toz alanın brüt asimetrileri bize oyunda çok fazla güç olduğunu söylüyor, yalnızca yıldız radyasyon basıncının ötesinde, malzemeyi etrafta dolaştırıyor. Bunun gibi birkaç sistemde efektler gördük, ama işte aynı anda bir çok şeyin devam ettiğini gösteren bir durum bu. ”

NASA’ya göre, bugüne kadar, en çok Hubble gözlemleri yoluyla, yaklaşık 40 adet enkaz diski yıldızların etrafında fotoğraflandı. Bir yıldızın etrafındaki ilk enkaz kanıtı (Beta Pictoris), NASA’nın Infrared Astronomical Satellite’i kullanılarak, 1983’te keşfedildi. 2015 yılında NASA yetkilileri, Beta Pictoris’in toza gömülü gaz devi bir gezegene sahip olduğu bilinen tek sistem olduğunu açıkladı.

370 Comments