Izdırap ve Mutluluk, Endorfin ve Seratonin

Dr.Taşkın Sarıkaya MD
Psikiyatrist Doktor, Blogger
Mail: sarikayataskin@yahoo.com

Mutluluk nedir? mutluluk neye yarar? vücudumuz da nasıl değişikliğe sebeb olur? Bu yazıma bir soru ile başlıyorum! Evet mutluluk nedir! Mutluluk fiziksel midir, duygusalmıdır! Dokunulan bir şey midir yoksa hissedilen bir şey midir! İnsanlar aslında mutluluğu tarif etse neler çıkar ortaya, açken yemek yemek, çok sıkışınca çişini yapmak, uykusuzken güzel bir uyku çekmek!.. Mutluluk bu kadar fizikselse neden duygu var içinde, ayağını vuran bir ayakkabıyı çıkartırsın ve rahatlarsın ama mutlu olmazsın ama yeni bir ayakkabı, güzel bir kıyafet alınca mutlu olursun! Sorum geçerli! mutluluk neye yarar, Abidin Dino görülür ama resmedebilmiş mi! Mutluluk bir ses yankısı gibi değilmi tüm gözlere çarpıp dönmez mi.

Ağrıyı ızdırabı dindirmek için tarih boyunca yine hep doğadan yararlanılmış taki Amerikan iç savaşı sırasında yaralanan askerlerin ağrılarını dindirmek, korku ve kaygılarını gidermek için morfin kullanılmaya başlanılana kadar,savaş sonrası ise yoksunluk sendromu göstermeleri (bağımlılık) üzerine buna bizler army disease ya da soldier’s disease deriz yeni bir sorun ortaya çıkmış, oysa doğadan elde edilen bitkilerden de önce insanlık tarihin bilinen ilk ve en güçlü ağrı kesicisi sevgi ve mutluluktur, mutlu hissetiğin andır. Mutluluk değil midir hüznün verdiği ağrıyı bitiren, mutluluk değil mi hasret acısını dindiren! Beynin santral kısmı boyunca işlev gören bölümü (PGC) santral sinir sisteminde iki fonksiyonda etkilidir, ağrının ve cezalandırıcı uyarımın duyumsanması ile ilgili yeri PGC spinal kanalın dorsal boynuzundan kortekse ağrılı uyarıları taşıyan aksonların nakledildiği istasyonlardan biri olarak çalışır bu bölgede bol miktarda opioid reseptörleri yer alır buraya biz periakuaduktal gri cevher (PGC) diyoruz. yazımda bahsedeceğim endorfin alıcıları (reseptörler) genelde beyin boşluğu cidarındaki gri cevher diye tabir ettiğimiz yerde yoğunlaşmıştır.

Seratonin basitce bir mutluluk hormonu değildir, seratonin insan için hayati önemli ruhsal ve fiziksel etkiye sahip nörotransmitterdir (sinir sisteminde taşıyıcı) periferde ise değişik efektör hücrelerde nöromodülatör etkilere sahip bir nörotransmitterdir (nosisepsiyon ise yine bunlardan biridir, seratonin beyinde ve sipinal kanalda ağrı iletimi üzerine inhibitör etki ederek ağrıyı engeller, yani ağrı diner insaı yine mutlu eder)
‘’Bir not ile açıklayayım, çikolatanın içindeki seratonin miktarı asla mutluluk verecek dozda değildir zira seratoninin kalınbağırsak, karaciğer ve beyindeki miktarının yanında çikolatadaki seratonin miktarı eser miktardadır, bunu neden anlattım bahaneye hiç gerek yok dünyanın neresinde olursa olsun tüm kadınlar çikolatayı çok sever’’

Gelelim endorfinlere, endorfin vücutta sinir hücrelerinden salgılanmakta ve hastalara şiddetli ağrı sırasında verilen morfine benzer bir etki etmektedir. Ayrıca ağrıyı periferden omuriliğe ve beyne ileten sinir yollarında da lokal olarak salgılanarak ağrıyı ileten substans-P maddesinin etkisi nötrleştirir.
Asıl olarak endorfinlerin organizmanın çok ani gerilim, korku ve şok anlarında devreye girdiğini de biliyoruz, ayrıca endorfinler heyecan, ağrı, egzersiz, baharatlı yiyecek tüketimi, seks ve orgazm gibi durumlarda salınımı hızla artar spor yapıp gerilen kişilerde alınan haz ve rahatlama hissi ya da ağrının ısınmasıyla vücudun geçmesinin sebeplerinden biride endorfdir, başlı başına harika yani.

Endorfin ayrıca rahatlık, hoşluk, keyif ve huzur gibi duygularla da ilgilidir, çok güzel bir haber alınca, yine çikolata yendiğinde ve ya güzel bir tatlı yendiğinde de salgılanır ve bunlar yenince ve ya güzel bir haber güzel bir söz duyulunca hissedilen mutluluk sebebi yani insanın mutlu olması aynı zamanda ağrı kesici olmuyor mu! ayrıca yine mutluluk nedir dersek hasreti bitirmek hüznü bitirmek gibi bir işlevi de varmış sevgi ve arkasından gelen endorfinin.

Umutsuz bir aşkın ilacıdır da endorfindir, ayrıca Endorfin salgısının artması için yapılabilecek tek şey güzel hoş duygular hissetmek ve spordur güzel bir yanıda Allah’tan dışarıdan yapay yolla alınamıyor oluşu yani doğal bir sevgi yetiyor.

Endorfin iştah kesicidir de (yemeden içmeden kesildi denir ve herkesin aklına hemen “aşık galiba bu çocuk denir” hatırlayın mutluluk gibi bir insan ızdırap içinde olursa da yemeden içmeden kesilir) Endorfini ayrıca nerelerde aramalıyız, Şarap, Susam, Fıstıklı krem çikolata, ekmek, makarna, dondurma, çikolata, portakal ,üzüm, muz, çilek, çocukların neden bunları yemek istediği ve tatlı yenince çocuklar gibi mutlu denmesinin sebebini daha iyi anlam mümkün gibi. Anlaşılacağı gibi beynimiz mutlu olmalı, mutlu olmak hem ağrı kesici, hem keyif verici, hem de haz verici ve tabi huzur.
İstediğimiz bir telefonun çalması, hafta sonu gelmesi, bekklediğimiz bir haberin ya da uzaktan sevdiklerimizin gelmesi, aylar olmasına rağmen tatil planları yapmanın, yorgunluk üstüne miss gibi çay ya da kahvenin kokusunun gelmesi, ya maaş gününün gelmesi, ilk bisikletin alınması ya da 9 ay beklediğimiz miniğin gelmesi, çiçek yine çikolata kutusunu görmek ve tüm gelen güzellikler ve kavuşma anları mutluluğu bizlerde ruhumuzda bedenimizde neleri değiştiriyor?!

Mutluluk doğumdan itibaren bir tepkidir, düşünsenize yeni doğmuş bir bebeği, o güvende hissetmez kendini, dünyada yenidir ve karnı acıkmıştır, ayağının gıdıklanması ile ilk refleks olarak nefes almasından sonra ilk yaptığı şey ağlamak ve bu bir işaret aslında ben mutlu değilim buna karşılık sevdikleri neler yapıyor koynuna alıyor ısıtıyor sonra meme verip karnını doyuruyor ve bakınız ki ‘’aynı büyük insanın ilk hali ile 30’lu yaşlarındaki haline gelirsek birden neredeyse roller aynı sevdikleri tarafından sarıp sarmalanmalı bir yuva sıcaklığı ve sevgi ile doymalı‘’ sonuçta kendini güvende hissederken karnı doymuş kaygısı geçmiş ve yüzünde gülücük açıyor mutlu yani. Sonra Büyükler oluyoruz alışverişler, hediyeler yani beynimizi daha yapay ödüllendiriyoruz bunu çok görmemek gerek.

Mutluluk kalp sağlığı açısından da çok önemlidir..

Yazının devamı için lütfen bir alta linki tıklayın

https://taskinsarikaya.wordpress.com/2016/04/08/izdirap-ve-mutluluk-endorfin-ve-seratonin/

Taşkın Sarıkaya

Blog:https://taskinsarikaya.wordpress.com/

Taşkın Sarıkaya2 Posts

Dr.Taşkın Sarıkaya MD Psikiyatrist Doktor, Blogger Blog:https://taskinsarikaya.wordpress.com/

30 Comments

Leave a Comment