Kürtler Bölünüyor mu?

hhhhIrak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Barzani’nin görev süresi çerçevesinde Ağustos ayında başlayan siyasi kriz yeni bir döneme girdi. Süleymaniye’de KDP’ye karşı gösterilerden sonra, hükümetteki Gorran üyesi 4 bakan azledildi. Gorran, gelişmeleri darbe olarak niteledi. Krizde, ‘İran etkisi’ olduğu iddiaları da var.

IŞİD’e karşı mücadele etmeye çalışan ve ağır bir ekonomik kriz geçiren Irak Kürdistan Özerk Yönetimi adeta parçalanma yolunda.

Ekim ayı başında maaşların ödenmemesini protesto eden gösterilerin giderek şiddet eylemlerine dönüşmesi, zaten var olan siyasal krizi daha da derinleştirdi.

KRİZ YENİ BİR EVREDE

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesut Barzani’nin görev süresi bu Ağustos ayında dolmuş, ancak bölgede seçimler yapılamamıştı. Barzani’nin partisi KDP Barzani’nin görev süresinin uzatılmasından yanaydı. Ancak İran destekli oldukları iddia edilen muhalefet partileri Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ve Kuzey Irak’ta parlamenter sisteme geçilmesini savunan Gorran Hareketi, otoriter olmakla itham ettikleri Barzani’nin görev süresi uzatılsa bile yetkilerinin kısıtlanmasını istiyordu. Soruna Parlamento’da çözüm bulunamamış ve siyasi partilerinin kendi aralarında yapacakları görüşmelerde bir uzlaşmaya varılması kararlaştırılmıştı.

Ancak Ekim ayında Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ve Gorran Hareketi’nin güçlü olduğu Süleymaniye’de protestolar başladı. Protestolarda şimdiye kadar beş kişi öldü, iki yüze yakın kişi de yaralandı. KDP’nin bazı ofis binalarına yönelik saldırılar düzenlendi.
KDP bu gösterilerin arkasında Gorran Hareketi’nin olduğunu düşünüyor.

‘KDP DARBE YAPTI’

Al Jazeera’den Ayşe Karabat’ın haberine göre KDP Dış ilişkiler sorumlusu Hemin Hawrami, 11 Ekim’de Twitter’da yazdığı mesajda, Gorran Hareketi’nin hükümetin kurucu anlaşmasına uymadığını ve Kürt Bölgesel Yönetimi’ne karşı hareket ettiğini savundu. Gorran Hareketi’ni ayaklanma çıkarmakla suçladı ve artık hükümette istenmediğini yazdı.

Irak Kürdistan Parlamento Başkanı Gorran Hareketi’nden Yusuf Muhammet, 12 Ekim 2015 tarihinde Parlamento’nun olduğu Erbil bölgesine KDP yetkilileri tarafından sokulmadı. Gorran bu engellemeyi sivil güçlere yönelik bir darbe olarak nitelendirdi. KDP, Gorran Hareketine yakın bazı medya kuruluşlarının Erbil ve Duhok ofislerini de kapattı.

Son olarak, bölgesel yönetimin başbakanı Neçirvan Barzani, hükümetteki 4 Gorranlı bakanı azletti.

‘BARZANİ MEŞRULUĞUNU KAYBETTİ’ DİYOR

Parlamento Başkanı Muhammet’in danışmanlarından Dr. Serdar Aziz, konuyla ilgili sorularımızı yanıtlarken, Kürt partilerinin yönetimlerine havale edilen başkanlık krizi çerçevesindeki sorunun çözümü gecikince halkın inisiyatifi eline aldığını iddia etti:

“Barzani bütün meşruluğunu kaybetti. Olağanüstü bir durum yaratarak mesele oldu bittiye getirilmek isteniyor.”

FİİLİ OLARAK BÖLÜNMÜŞLÜK

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi fiili olarak uzun bir süreden beri de ikiye bölünmüş durumda. Barzani’nin partisi KDP, Erbil ve Duhok bölgesinde hakim. Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ve Gorran Hareketi ise Süleymaniye bölgesinde. Ülkedeki peşmerge güçlerini birleştirme çabalarına rağmen, peşmerge güçlerinin de parti bağlılıkları var.

Bölgeyi bütün partilerin katıldığı bir hükümet idare ediyordu ancak, düne kadar hükümette dört bakanlıkla temsil edilen Gorran Hareketi, güç paylaşımının yeniden yapılmasını istiyor. KYB de, Gorran hareketine destek veriyor.

Bölgesel Yönetimi’nin istihbarat başkanı Masrour Barzani de, Süleymaniye’de KDP ofislerine yönelik saldırılarla ilgili olarak 10 Ekim’de attığı tweet’te, “Süleymaniye’deki yetkililer, KDP üyelerinin ve mallarının korunmasındaki başarısızlıkta baş sorumludur” diyerek bu fiili bölünmeye dikkat çekti.

FİİLİ OLARAK BÖLÜNDÜ, AMA BÖLÜNMEYE KARŞIYIZ

Gorran Hareketinden Dr. Serdar Aziz de bölgenin fiili olarak bölündüğünü ancak bu bölünmeye karşı olduklarını ifade etti:

“Biz bölünme değil, her şeyin merkezî yönetim elinde toplanmasına karşıyız. Irak Kürdistanı farklı bölgelerinin kendi sorunlarını çözmede daha fazla inisiyatif kullanabileceği ademi merkeziyetçi bir yapıyla yönetilmeli.”

Irak Türkmen Cephesi’nin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Parlamentosu milletvekili Aydın Maruf da, bölgedeki fiili bölünmenin parçalanmaya doğru gittiğinden endişe edenlerden:

“Şimdi, ‘Madem Parlamento Başkanı Erbil’e sokulmuyor, o zaman Süleymani’ye de toplanırız’ demeye başladı muhalefet partileri. Bu yirmi seneden beri burada var olan fiili bölünmeyi bir adım öteye taşıyabilir. Bu durum elbette bölgenin zararına bir durum. Biz Türkmen Cephesi olarak buna karşıyız ve tarafları sakin olmaya çağırıyoruz.”

‘ERBİL VE SÜLEYMANİYE AYRILIYOR MU?’

Bugün Rudaw’ın haberinde ise “Erbil ve Süleymaniye ayrılıyor mu?” başlığı kullanıldı. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Süleymaniye Sorumlusu Said Selim, Değişim Hareketi’nin (Goran) dostane bir dil kullanmadığını söyledi.

KDP ilçe teşkilatlarına yapılan saldırı ve kundaklamalardan Goran’ı sorumlu tutan Said Selim, “Onlara bağlı medya kuruluşları kamu düzenini bozarak huzursuz bir ortama neden oldu” dedi. Selim ayrıca, Değişim Hareketi’nin ancak böyle bir ortamdan nemalanabileceğini iddia ederek, KDP’nin siyasi anlamda Süleymaniye’den çıkartılmak istendiğini de ifade etti.

Selim şöyle konuştu: Hedef KDP’ydi. Halkın tepkisini de siyasi amaçları uğruna gerekçe gösterdi. Hangi sosyolojik ve kitlesel mantıkta parti teşkilatlarımıza saldırı olabilir? Halk bilerek ilçe teşkilatlarımıza yönlendirildi. Başından itibaren de amaç buydu. Ayrıca göstericileri ikiye ayırıyoruz. Göstericilerden ilki, aydın ve demokrasiye gerçekten inanan sivil meşru bir talep çerçevesinde tepkisini dile getirenlerdir. Bu kesime % 100 destek veriyoruz. İkinci kesimin ise, resmi kurum ve teşkilatlara saldırmakla şu anda gelinen huzursuz ortamın oluşmasına neden oldular.

Selim, “Sizce ilerde KDP’nin Süleymaniye’de kalmaması gibi bir talepte bulunabilirler mi?” sorusuna şöyle yanıt verdi: Böyle bir istek olabilir. Bunu zaman gösterecektir.

İRAN ETKİSİ

Ahi Evran Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi ve 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü Ortadoğu ve Afrika Masası Başkanı Serhat Erkmen Irak Kürdistanı’nın parçalanma yolunda olduğunu söyledi. Erkmen, devam eden, gittikçe derinleşerek parçalanmaya doğru yaklaşan siyasal krizde İran etkisine de dikkat çekiyor. Ona göre İran, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ndeki etkisini arttırmak istiyor, çünkü Barzani Batı ve Türkiye eksenli bir politika istiyor:

“Fakat İran bunu, Kürt Bölgesel Yönetimi’nde kişisel gücü çok fazla olan Mesut Barzani başkan olduğu sürece yapamaz. En azından onun yetkilerinin kısıtlanmasını istiyor. Ancak bölgesel yönetimin parçalanması durumunda da, Süleymaniye ve civarındaki etkisini arttırsa bile, bölgenin genelindeki etkisini arttıramaz. O yüzden de asıl hedefledikleri bir bölünme ya da Başkan Barzani’nin kendisi değil, onun yetkilerinin kısıtlanması.”

Erkmen’e göre, şu anda Türkiye’de güçlü bir hükümet olmaması da Barzani açısından meseleyi zorlaştırıyor çünkü bu durum Türkiye’nin dengeleyici etkisinin azalmasına yol açıyor.

GÖSTERİLERDE PKK YANLISI SLOGANLAR

Öte yandan KDP’ye yakınlığıyla bilinen Rudaw haber ajansı, gösterilerde PKK yanlısı sloganlar atıldığını da duyurdu.

Dr. Aziz ise, PKK yanlısı sloganlar atıldığının farkında olmadığını ancak atılmışsa da şaşırmayacağını söyledi: “Bireysel anlamda PKK’yı destekleyenler de bu gösterilere katılmış olabilir. Ama bizim içinde bulunduğumuz krizle ilgili PKK’nın yapacağı bir şey yok. Resmi olarak, bu sorunun bir parçası değiller.”

Gorran Hareketi ve KYB’nin PKK ile yakın bağları var. Irak Kürtleri arasındaki ideolojik nüfuz kurmak için PKK, Gorran ve KYB, daha geleneksel bir yapıyı savunan ve Türkiye’ye yakın KDP ile mücadele ediyor. Gorran Hareketi ve KYB, Barzani’yi otoriter olmakla suçluyor.

EKONOMİK KRİZ DERİNLEŞTİ

Bölgede yaşanan ekonomik kriz, siyasi krizi de derinleştiriyor. Bağdat yönetiminin, Kuzey Irak’a bütçeden ayırmasını gereken parayı ödemeyi geciktirmesi bölgedeki ekonomik krizin ana nedenlerinden biri. Irak merkezî hükümeti bütçe payı göndermediği için maaşların ödenmesi gecikmeli olarak yapılabiliyor. Bu durum da bütün sektörleri etkiliyor.

Ağustos ayında PKK’nın Kerkük-Ceyhan boru hattında düzenlediği saldırı Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin petrol satışını sekteye uğratmıştı. Bölgesel Yönetim, petrol sattıkça gelir elde edebiliyor. Dünya piyasalarında petrol fiyatlarının düşmesi, gelirlerin düşüşünün başka bir nedeni.

Kaynak: Al Jazeera – Rudaw – Ajanslar

1 Comment

  • Library Reply

    06 January 2021 at 12:18

    … [Trackback]

    […] Find More here to that Topic: istanbulpost.com.tr/kurtler-bolunuyor-mu/ […]

Leave a Comment